Mzozo wa Ethiopia: Mgogoro ulioikumba Ethiopia una maana gani?


Kikosi maalumu cha Tigray

Mzozo kati ya serikali ya Ethiopia na vikosi katika jimbo la kaskazini la Tigray umeitia nchi hiyo katika machafuko.

Mapigano yamekuwa yakiendelea kwa karibu wiki mbili yakiharibu utulivu katika nchi hiyo yenye watu wengi katika Afrika Mashariki huku kukiwa na ripoti za mamia kupoteza maisha.

Mapambano ya madaraka, uchaguzi na kushinikiza mageuzi ya kisiasa ni miongoni mwa sababu kadhaa zilizosababisha mgogoro huo.

Hapa, tumeainisha kuelezea kwanini mzozo huu umeibuka.

Kwa vipande rahisi vya maneno 100, 200 na 500, hii ndio hadithi ya mzozo hadi sasa.

Habari katika maneno 100

Mzozo ulianza tarehe 4 Novemba wakati Waziri Mkuu wa Ethiopia Abiy Ahmed alipoamuru mashambulizi ya kijeshi dhidi ya vikosi vya jimbo la Tigray.

Alisema alifanya hivyo kujibu shambulio dhidi ya kituo cha jeshi kinachohifadhi askari wa serikali huko Tigray.

Kupamba moto kwa vurugu hizo kulikuja baada ya miezi kadhaa ya uhasama kati ya serikali ya Bwana Abiy na viongozi wa chama kikuu cha kisiasa cha Tigray.

Kwa karibu miongo mitatu chama hicho kilikuwa na nguvu, kabla ya kutengwa na Bwana Abiy ambaye alichukua madaraka mnamo 2018 baada ya maandamano ya kuipinga serikali.

Simulizi ya mgogoro wa Ethiopia kwa maneno 300

Mizizi ya mgogoro huu unaweza kufuatiliwa kwa kutazama mfumo wa serikali ya Ethiopia.

Tangu 1994, Ethiopia imekuwa na mfumo wa shirikisho ambao makabila tofauti hudhibiti masuala ya majimbo 10.

Kumbuka chama chenye nguvu kutoka Tigray? Kweli, chama hiki – Tigray People’s Liberation Front (TPLF) – kilikuwa na ushawishi mkubwa katika kuanzisha mfumo huu.

Kilikuwa kiongozi wa muungano wa vyama vinne ambao ulitawala wa Ethiopia kutoka 1991, wakati utawala wa kijeshi ulipoondolewa madarakani.

Chini ya muungano, Ethiopia ilifanikiwa zaidi na kuwa katika hali ya utulivu lakini wasiwasi mara kwa mara uliongezeka kuhusu haki za binadamu na kiwango cha demokrasia.

Mwishowe, kutoridhika kulisababisha maandamano na kusababisha mabadiliko ya serikali ambayo yalifanya Bwana Abiy kuteuliwa kuwa waziri mkuu.

Bwana Abiy aliikomboa siasa, akaanzisha chama kipya (Chama cha Ustawi), na kuwaondoa viongozi wakuu wa serikali ya Tigray wanaotuhumiwa kwa ufisadi na ukandamizaji.

Wakati huo huo, Bwana Abiy alimaliza mzozo wa muda mrefu na nchi jirani Eritrea, akapatiwa Tuzo ya Amani ya Nobel mnamo 2019.

Hatua hizi zilimfanya Abiy kuwa maarufu lakini zilisababisha wasiwasi kati ya wakosoaji huko Tigray.

Viongozi wa Tigray wanaona mageuzi ya Bwana Abiy kama jaribio la kuweka nguvu kuharibu mfumo wa shirikisho la Ethiopia.

Mgawanyiko huo ulikua mnamo Oktoba wakati serikali kuu ilipositisha ufadhili na kukata uhusiano na Tigray.

Utawala wa Tigray ulisema hatua hii ilisababisha “tamko la vita”.

Mvutano uliongezeka. Halafu, kwa kile kilichoitwa na Kikundi cha Mgogoro wa Kimataifa “kushuka ghafla na kutabirika” kwa mzozo, Bwana Abiy alisema Tigray alikuwa “imevuka mpaka”.

Alishutumu vikosi vya Tigray kwa kushambulia kituo cha jeshi na kuiba silaha.

“Kwa hivyo serikali ya shirikisho inalazimishwa kuingia katika makabiliano ya kijeshi,” Bwana Abiy alisema.

Simulizi ya Ethiopia kwa maneno 500

Ethiopia, nchi huru ya zamani barani Afrika, imekuwa na mabadiliko makubwa tangu Bwana Abiy aingie madarakani.

Mwanachama wa Oromo, kabila kubwa zaidi nchini Ethiopia, Bwana Abiy alitoa wito kwa mageuzi ya kisiasa, umoja na maridhiano katika hotuba yake ya kwanza akiwa waziri mkuu.

Ajenda yake ilichochewa na mahitaji ya waandamanaji ambao waliona wasomi wa kisiasa wa Ethiopia walikuwa wamezuia mabadiliko ya nchi hiyo kuwa ya demokrasia.

Wanasiasa wa Tigray ambao waliongoza muungano uliotawala kwa miaka 27 walionekana kuwa sehemu ya tatizo.

Katika miaka ya 1970 na 1980 chama chao, TPLF, kilipigana vita kupokonya udhibiti wa serikali kutoka kwa jeshi la junta linalojulikana kama Derg.

Chama hicho kilifanikiwa na kuwa mwanachama kiongozi wa serikali ya muungano iliyochukua madaraka mnamo 1991.

Muungano huo ulitoa uhuru kwa majimbo ya Ethiopia lakini ilishikilia kwa nguvu serikali kuu huku wakosoaji wakishutumu kwa kukandamiza upinzani wa kisiasa.

Map

Sasa chama kinajikuta katika upinzani

Mnamo mwaka wa 2019, kilikataa kushiriki katika serikali mpya ya Bwana Abiy na kuibuka na Chama chake cha Prosperity.

Hatua iliyoongeza mvutano zaidi

Uamuzi wa Tigray wa kufanya uchaguzi wake mwezi Septemba, kwa mfano, ilikuwa kitendo kisicho na kifani cha uasi dhidi ya serikali kuu.

Tangu wakati huo, serikali zote mbili zimekua zikiitana “haramu”.

Tigray inasema kuwa serikali kuu haijajaribiwa katika uchaguzi wa kitaifa tangu kuteuliwa kwa Bw Abiy kama waziri mkuu.

Tigray pia imemwita waziri mkuu kwa urafiki wake “usio na kanuni” na Rais wa Eritrea Isaias Afwerki.

Kumekuwa na uhasama kwa muda mrefu kati ya Tigray na serikali ya Eritrea, ambayo inashirikiana eneo la mpaka na Tigray.

Mzozo juu ya eneo la karibu na mpaka huu ndio sababu ya vita vilivyopiganwa kati ya Ethiopia na Eritrea kutoka 1998 hadi 2000.

Mwaka huo, Bwana Abiy alisaini mkataba wa amani na serikali ya Eritrea, na kumaliza mzozo wa eneo hilo.

Mwaka mmoja baadaye, Bwana Abiy alishinda Tuzo ya Amani ya Nobel. Sasa ni vita, sio amani, ambayo inavutia Ethiopia.

Maelfu ya raia wameyakimbia makazi yao tangu tarehe 4 Novemba, wakati Bw Abiy alipoagiza wanajeshi wake kushambulia vikosi huko Tigray. Mamia zaidi wameripotiwa kufa.

Kutokana na kukatwa kwa mawasiliano kwa kiasi kikubwa huko Tigray, idadi kamili ya majeruhi haijulikani.

Serikali ya Ethiopia imetangaza hali ya hatari ya miezi sita huko Tigray. Vita ya wenyewe kwa wenyewe inaweza kudumu kwa muda mrefu.

“Kutokana na nguvu ya vikosi vya usalama vya Tigray, mzozo unaweza kudumu,” Shirika la Crisis International linasema. “Tigray ina kikosi kikubwa cha kijeshi na wanamgambo wa eneo hilo waliofunzwa vizuri, wanaodhaniwa kuwa na wanajeshi labda 250,000 wakiwa pamoja.”

Kama nchi ya pili kwa idadi kubwa ya watu barani Afrika, Ethiopia ni muhimu kwa utulivu katika Pembe la Afrika.

Mzozo ukiongezeka, kuna hofu unaweza kusambaa katika nchi jirani. Tayari kumekuwa na ripoti za makombora yaliyorushwa Eritrea na wakimbizi 27,000 wakikimbilia Sudan.

Kuna wasiwasi pia kwamba mzozo huo unaweza kuzidisha mivutano ya kikabila mahali pengine nchini Ethiopia.



Source link

Author: mas

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *